میرزا عباس ذوالفنون

نام پدر : حسين

شهرت : ذوالفنون

تاریخ ولادت: 3مهر 1266ش

تاریخ وفات شمسی: 1328/11/1ش

تاریخ وفات قمری:

محل دفن: تکیه بروجردی

زمینه فعالیت: سوخت معرق- مینیاتوریست

زندگینامه
میرزا عباس ذوالفنون فرزند حسین فرزند نصرالله فرزند محمد اسفرجانی معروف به ذوالفنون در سوم مهر 1266ش در شهر اصفهان به دنیا آمد. دوران جوانی را به علت ذوق هنری در رشته های مختلف مثل سوخت معرق، مینیاتور گذراند و طرح های بدیع و جالبی به وجود آورد و سفارش های فراوان از مشتاقان هنر دریافت نمود. از اقدامات این هنرمند ایجاد هنرکده بزرگی است که هنروران تحت نظارت آن استاد به خلق آثار می پرداختند و این ها خود بعدها استادان بزرگی در هنر شده که نمونه آن ها خوشنویس زاده و حاج میرزا محمدعلی خان نقاش و غیره بوده اند. مرحوم استاد ذوالفنون در مقطعی از زندگی خود با تهیة آزمایشگاهی، تجربیاتی در علم شیمی بدست آورد. در این راه آلیاژهای مخصوص مجسمه سازی را به دست آورد. در همین زمان برحسب دستور وزارت معارف عده ای از معارف پژوهان درصدد تهیه قندیل جهت آرامگاه فردوسی برآمدند که تحت نظر استاد ذوالفنون، این قندیل ساخته شد. بر این قندیل، اشعار فارسی با مجسمه های فراوان از شکارگاه ها و سواران که در وسط آن مجسمه بزرگ ابوالقاسم فردوسی شاعر بزرگ بود، نقش بسته شد. روی این مجسمه نیز با مینیاتورکاری زینت یافت. این قندیل در بین سال های 1313و 1317 ساخته شد و مدتی در چهلستون اصفهان مورد بازدید مردم و جهانگردان قرار گرفت و سپس در سال 1320ش به آرامگاه فردوسی برده شد و هم اکنون جزء میراث فرهنگی غنی ایران نگهداری می شود. وی در سال 1931م. مطابق دی 1309ش به انگلستان اعزام شد و مدت هشت ماه با گروهی از هنرمندان اقدام به اجرای سردر نمایشگاه به سبک کاشی های دوران صفوی و نقاشی آن زمان به صورت سوختِ معرق بود که تحسین و اعجاب بازدیدکنندگان خارجی به خصوص تحسین رئیس الوزراء را به همراه داشت و اخبار آن در روزنامه های ایران و لندن درج گردید. ذوالفنون بعد از بازگشت از اروپا برحسب دستور وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه به اخذ مدال درجه یک علمی نایل گردید. درباره استاد ذوالفنون آمده: «میرزاعباس خان ذوالفنون از مذهّبان و استادان هنر سوخت معرّق در زمان احمدشاه و رضا شاه بود، که در هنر مهارت زیادی داشت». وی در روز شنبه اول بهمن 1328ش دار فانی را وداع گفت و در سمت جنوب غربی تکیة بروجردی مدفون گردید.
آثار
تابلو مینیاتور نقاشی با طرح بدیع در پوست نازک آهو به رنگ های گیاهی ای که خود ساخته بود تهیه می کرد و برای زینت آن از آب طلا نیز استفاده کرد. مهمترین و برجسته ترین کارهای وی تابلوی 150سانتی متر در 250 سانتی متر سوخت معرق است تابلوی بسیار بزرگی از سوخت معرق که نوعی هنر چرمکاری با تزئینات مینیاتور، تذهیب، تشعیر و غیره با صدها تکه کنار هم قرار گرفته است. کتیبة چوبی منبّت کاری با خط کوفی، نیم گنبد نقاشی شده است که در موزة ایران باستان نگهداری می شود. بسیاری از جلدهای کتاب های قدیمی، از جمله جلد کتاب مجموعة خطوط درویش عبدالمجید طالقانی، از سوخت و معرق کاری ذوالفنون است.