تویسرکانی

تکیه تویسرکانی؛ این تکیه منسوب به عالم بزرگوار، حاج میرزا عبدالغفار حسینی تویسرکانی، از علمای بزرگ دین و از شاگردان میر سید محمد شهشهانی و حاج ملا حسینعلی تویسرکانی در اواخر قرن سیزدهم و اوائل قرن چهاردهم هجری (م: ۱۳۱۹ق) است.
این تکیه در ابتدای کوچه معروف به غسالخانه (واله) و جنوب گنبد مسجد رکن الملک و سمت غربی کاروانسرای صفوی ملک واقع است.
ساختار معماری این تکیه عبارت بوده از سر درب ورودی و هشتی از طرف کوچه مذکور و صحن بزرگ دو صفّه شرقی و غربی با ابعاد تقریبی ۳۵×۴۰ متر به صورت مستطیل، با اتاقها و ایوانهای دور صحن و بقعه مرکزی و سایر فضاهای لازم که امروزه متأسفانه غیر از بقعه مرکزی بقیه بناهای دور تکیه تخریب شده است.
شایان ذکر است که محور ورودی و هشتی کمی با محور بقعه مرکزی تفاوت داشته و متمایل به جهت شمال شرق صحن بوده است و به نظر می رسد که محور ورودی تکیه را با محور ورودی بقعه تطبیق داده اند.
بقعه اصلی با طرح هشت الماس تراش و با ابعاد تقریبی ۱۱×۱۱متر روی سکویی با ابعاد تقریبی ۱۵×۱۵ متر و ارتفاع ۵/. متر ساخته شده که در طول زمان به علت دفن مکرر اموات در صحن تکیه این ارتفاع بتدریج کاهش یافته است.
ورودی بقعه از ضلع گوشه شمال شرقی بقعه است و داخل بقعه به صورت چهار صفه بسیار متناسب و عالی است که این چهار صفه با دیوارهای آجری زیبا ارتباط نور داخل و خارج بقعه را تامین می کند. همچنین کف داخلی بقعه با کاشیکاری فیروزه ای مربع مفروش گردیده است. بقعه با طاق گنبدی کوتاهی پوشیده شده است و چهار ناودان سنگی، آب باران را به خارج هدایت می کنند.
سر درب ورودی و سه ترک دیگر قرینه سر درب بقعه با رسمی بندی بسیار زیبایی تزیین شده است. مصالح به کار رفته در بنای بقعه تماماً آجر و ملات گچ است و در تزئینات مختصری که دارد، کاشی نیز مصرف شده است.
این بنا در طول بیش از یکصد سال گذشته به علت تغییراتی که در زمین و عرصه اطراف بقعه ایجاد شده دچار آسیبهای زیادی گردیده است که از مقاومت ایستایی بنا کاسته و آثار آسیبها به صورت ترکهایی در دهانه های اطراف قابل مشاهده است. به همین علت، کلاف فلزی انعطاف پذیری در بالای جرزها تعبیه گردید تا از حرکتهای بعدی بنا پیشگیری نماید. این بقعه از نظر ارزشهای معماری از بقاع قابل توجه اواخر دوران قاجاریه با سبک قاجاری زیر مجموعه شیوه اصفهان است.
این تکیه مدفن عالمان و هنرمندان برجسته ای همچون:
-آیت الله میر سید علی نجف آبادی از مدرسین برجسته اصفهان متوفی ۱۳۶۲ ه.ق
-حاج سید محمد علی مبارکه ای عالم،خطیب و ادیب عالیقدر متوفی ۱۳۶۵ ه.ق
-حاج میرزا حبیب الله نیر،ادیب و شاعر معروف متوفی ۱۳۷۹ ه.ق
-میرزا عبدالحسین قدسی شاعر ادیب و هنرمند خوشنویس متوفی ۱۳۶۶ ه.ق
-میرزا حسن قدسی،ادیب عالم و استاد خوشنویسی متوفی ۱۳۷۷ ه.ق