آقا سید حسن طالقانی نجفی: معروف به میر حکیم، عالم کامل و حکیم عارف، فرزند عبدالحسین در روز جمعه، عید قربان سال 1040ق در نجف اشرف متولد شد. آقا سید حسن ابتدا در محضر درس والد خود و دیگر علمای زمان همچون شیخ قاسم بن محمد بن جواد مشهور به ابن الوندی الکاظمی حاضر گردید تا آن که به مقامی عالی دست یافت. پس از چندی به اصفهان عزیمت نمود و در محضر علمای آن دیار از جمله علامه ملا محمد باقر مجلسی حاضر گردید. وی به جهت مقام شامخ و شأن رفیعش به « میر حکیم» و « ملک» ملقب گردید.
در اصفهان مدتها تدریس کتب فلسفی و عرفانی پرداخت. از شاگردان او حزین لاهیجی است، چنان که در تذکره اش گوید: « پس به خدمت سیدالمتبحرین امیر سید حسن طالقانی رحمة الله که از اعاظم علما و اکابر عارفان بود، رسیدم، کتاب فصوص الحکم شیخ عربی مباحثه می فرمود، به استفاده مشغول شدم و شرح هیاکل النور نیز در خدمت ایشان خواندم. شفقتی عظیم به من داشت. در هیچ فنی از علوم نبود که استحضارش به کمال نباشد. مسائل حکمت را با مشاهدات صوفیه انطباق داده، علوّی عظیم در اظهار مراتب ثلاثه توحید داشت. قوت تقریر و مباحثه اش به مثابه ای بود که احدی از اصحاب جدل را نزد او یارای سخن گفتن نبود و اخلاص و استفاده فقیر و شفقت ایشان استوار بود».
میر سید حسن طالقانی از استادان واسطة بین ملاصدرا و ملا علی نوری است که عرفان از طریق او و به واسطه شاگرد مع الواسطه اش میرزا محمد علی میرزا مظفر به حاج محمد جعفر آباده ای و شیخ محمدرضا قمشه ای رسیده است. از آثار اوست تصحیح« مجمع البیان فی التفسیر القرآن» طبرسی که در سال1098ق تصحیح آن به انجام رسیده است. میر سید حسن طالقانی تا سال1116ق در قید حیات بوده است. حزین لاهیجی فوت وی را در اصفهان می نویسد. مزار وی در تکیه خرابه نزدیک تکیه میرزا رفیعا نائینی قرار داشته است. پ
