جلال الدین همایی

نام پدر : ابوالقاسم محمّدنصیر طرب

شهرت : استاد همایی

تاریخ ولادت: چهارشنبه غرة رمضان 1317ق/ 13 دی1278ش

تاریخ وفات شمسی: شنبه 28 تیر 1359

تاریخ وفات قمری:

محل دفن: لسان الارض

زمینه فعالیت: عالم و فاضل و نويسنده

زندگینامه
جلال الدین همایی: فرزند میرزا ابوالقاسم محمدنصیر طرب، متولد1278ش، پژوهشگر، ادیب، فقیه، فیلسوف، منجم، مجتهد، مورخ، شاعر متخلص به «سنا» است. تحصیلاتش را نزد پدر و سپس در مدرسه قدسیه سپری نمود و پس از آن مدت بیست سال در مدرسه نیم آور مشغول تحصیل علوم اسلامی شد. دوران تحصیل وی همراه با تهیدستی و ریاضت و مناعت طبع بود. تنها راه امرار معاش برای او کتابت بود و از قبول وجوهات شرعیه دوری می جست. در دوران تحصیل چند اجازه روایت و اجتهاد از علما و مراجع تقلید از جمله شیخ محمدحسین فشارکی، سید محمد نجف آبادی و شیخ مرتضی آشتیانی دریافت نمود. پس از تحصیل به تدریس در مدارس و سپس در دانشگاه پرداخت و شاگردان بسیاری تربيت كرد. از وی تألیفات زیادی به یادگار مانده است. جلال‌الدین همایی در سال ۱۳۰۰ش به نظام آموزشی جدید پیوست و ابتدا به تدریس در مدرسه صارمیه اصفهان پرداخت‌. سپس در سال ۱۳۰۷ش به تهران آمد و از طرف وزارت معارف وقت عهده‌دار تدریس فلسفه و ادبیات در تبریز گردید. همایی درسال ۱۳۱۰ش به تهران منتقل شد و در دارالفنون، دبیرستان نظام و دانشکده افسری به تدریس ادبیات پرداخت‌. وی پس از تأسیس دانشگاه تهران به این دانشگاه دعوت شد و سالها در دوره دکتری دانشکده‌های حقوق و ادبیات تدریس کرد و مدتی نیز عضو فرهنگستان ایران بود. استاد همایی دو دوره نیز به دعوت دانشگاههای بیروت و لاهور در این دانشگاهها تدریس نمود که با استقبال محافل علمی این کشورها مواجه شد. این استاد بزرگ در 28 تیرماه1359ش در تهران چشم از جهان فروبست. استاد همایی می نویسد: «رمز موفقیت در سه چیز است. اول توکل و ایمان به خداوند، دوم عشق و علاقه و سوم رعایت نظم و ترتیب.
آثار
1-آسمان و زمین2-ابن سینا و اصفهان 3-ابوریحان نامه4- احوال مولوی 5-اخلاق ناصری 6- اصفهان پاسدار گنجینة علم7-افکار و عقاید مولوی 8- بدیع 9 -تاریخ ادبیات ایران10-تاریخ ادوار فقه اسلامی11-تاریخ اصفهان (5جلد) 12-تاریخ دستور فارسی که در سال 1322ش13-تاریخ مختصر ادبیات ایران14-تحقیق احوال خواندمیر مؤلف «حبیب­السیر» و میرخواند صاحب «روضه الصفا15-تصوف در اسلام16-تفسیر مثنوی مولوی17-خاندان همای شیرازی18- خیامی نامه19-دارو و درمان20-دبیران­نامه21-دستور زبان فارسی 22-دستور زبان فارسی برای سال­های پنجم و ششم ابتدایی 23- دستور زبان فارسی و مقایسة آن با صرف و نحو عربی24-دستور پنج نفری که با مشارکت اساتید دیگر نوشته شد25-دیوان اشعار 26-شرح امثله27-شرح حال خواجه نصیرالدین طوسی28-شرح احوال سروش اصفهانی29-شرح احوال شعرای اصفهان در دو قرن سیزده و چهارده 30-شرح احوال ملک الشعرای بهار31-شرح مشکلات ابیات مثنوی32- شرح معلقات عشر به فارسی33-شعوبیه34-صناعات ادبی شامل بدیع و عروض و قافیه 35- صناعات ادبی: 36-طبلة عطار و نسیم گلستان37-طریق محاسبات نجومی38-عربی برای دورة اول متوسطه 39-غزالی­نامه 40-فارسی دبیرستان در دو دوره 41-فرائد الحسابیّه 42-فنون بلاغت و صناعات ادبی43-قرائت و صرف و نحو عربی 3 جلد 44- قرائت و صرف و نحو عربی(3 جلد45- قرائت فارسی برای دبیرستانها 46-قواعد فقه، اصطلاحات و تاریخ فقه و قضا در اسلام47-قواعد فلسفه به عربی با ترجمه و شرح فارسی 48-کتاب درسی فارسی و دستور و تاریخ ادبیات ایران 49-مبعث حضرت ختمی مرتبت(ص50-مجلة همای51-مختاری­نامه52-مشکلات قرآن53-معانی و بیان فارسی در دو مجلد54-دورة مفصل معانی و بیان و عروض و قافیه 55-مقام حافظ56-«مولوی­نامه» یا «مولوی چه می­گوید 57-میراث(فارسی) 58-رساله در وقایع عاشورا59-یک دوره فلسفة قدیم60-برگزیدة دیوان سه شاعر اصفهان 61- رسالة فارسی در چگونگی ساعت آفتابی 62- رسالة فارسی در کیفیت ساختن کره آسمانی و عمل کردن با آن 63-كارنامه همايي و …