همایون میرزا مسعود

همایون میرزا مسعود؛ ملقب به امیر ارفع فرزند مسعود میرزا ظل السلطان در حدود سال 1265ش متولد شد. همایون میرزا نزد معلمین خصوصی تحصیل کرد. یکی از آنها ویلفرید اسپاروی انگلیسی بود که به عنوان معلم چند پسر ظل السلطان از سال 1314ق به مدت شانزده ماه در اصفهان حضور داشت. امیر ارفع جزو آن عده از فرزندان مسعود میرزا بود که جز چند مورد نقش سیاسی ایفا نکرد. یکی از این موارد زمان اوج گرفتن منازعة میان مشروطه خواهان و محمدعلی شاه و حمایت وی از مجلس شورای ملی، آغاز گردید. چادر زدن در کاخ چهلستون جهت حمایت از آزادی خواهان و انجمن ولایتی در پشتیبانی از مشروطه اعلام نمودند. نقش آفرینی او در دوران جنگ جهانی اول، روسها برای حمله به شهر مصمم بودند که تعدادی نیروی مسلح به سرکردگی چراغعلی خان سردار صولت و همراهی رضا جوزدانی وارد شهر اصفهان شدند و خود را برای مقابله با روسها آماده نمودند. هواداران بومی متفقین، بخصوص دو تن از پسران ظل السلطان، همایون میرزا و محمودمیرزا یمین السلطنه در خفا به تهیه قوا مشغول بودند. محمود میرزا از طرف برادرش اکبر میرزا صارم الدوله (وزیر خارجه) مسؤولیت تدارکات و تشریفات ورود کنسول و نیروهای روس را برعهده گرفت. در پایان اسفند، قزاقهای اردوی روس با راهنمایی همایون میرزا و محمود میرزا و احمدخان مفخم الملک به دروازه تهران آهنگران رسیدند. جنگ درگرفت و سرانجام، چراغعلی خان و رضا جوزدانی از شهر گریختند. قشون و کنسول روس وارد شهر اصفهان شد و در هشت بهشت مستقر گردید. محمود میرزا حاکم اصفهان شد. بلوکات اطراف اصفهان نیز میان سایر فرزندان ظل السلطان، تقسیم گشت. اداره امور حکومتی لنبان به همایون میرزا واگذار گردید. بعد از این رویداد به نظر می رسد که امیر ارفع از انجام فعالیتهای سیاسی خودداری کرده است. همایون مسعود در 4 خرداد 1331ش/غره رمضان1371ق درگذشت. وی در جنوب تکیة بروجردی دفن شد و آن مکان، به تکیه همایون میرزا شهرت یافت. اکنون قبر او، در کنار همسر و مادرش، در حیاط ساختمان خانه ریاضیات واقع شده است.